Infoworld

Service Oriented Architecture gaat op veel contrasterende manieren over de tong. Aan de ene kant wordt het gepresenteerd als de toekomst en kan u en uw bedrijf absoluut niet zonder, aan de andere kant blijkt de invoering opvallend moeizaam.

Afgelopen juli vatte de vice president van de Burton Group, Anne Thomas Manes, het goed samen: dat het vaak niet goed afloopt met SOA-projecten ligt niet aan de techniek, maar aan de mensen.

Nu we dan weten waar het aan ligt, volgt automatisch de volgende vraag: wat doen de mensen fout? Wij zetten het voor u op een rijtje.

1. Mensen vergeten uit te leggen wat zakelijk gezien de waarde is van SOA.

Een van de meest voorkomende fouten is dat IT-ers SOA volledig vanuit technologisch perspectief benaderen. Er wordt heel veel tijd en moeite gestoken in architectuur, beheer en leverancierselectie, en dat is allemaal goed. Maar men vergeet dat SOA bedacht is om heel reëele zakelijke problemen op te lossen. Dus wordt er heel veel geld en tijd geïnvesteerd om de architectuur uit te bouwen, om er vervolgens achter te komen dat niemand in het bedrijf begrijpt wat het voordeel is, en niemand de technologie steunt.

Aanbeveling: Begin met reëele zakelijke problemen. Dat is precies de reden waarom BPM (Business Process Management) de ‘killer app’ is voor SOA: BPM lost een aantal zakelijke problemen op door zakelijke processen te verbeteren en te automatiseren. Het maakt de operationele prestaties inzichtelijk. Het maakt de organisatie flexibeler doordat het de zakelijke kant in staat stelt hun processen dynamisch bij te stellen zonder dat ze daar IT voor moeten inschakelen; het klopt, zuigt en stoft en is daarnaast ook nog eens goedkoper. Zorg ervoor dat het voor de zakelijke kant van het bedrijf zo snel mogelijk duidelijk wordt hoe SOA reëele zakelijke problemen oplost. En ga dan aan de slag met de technische kant van de zaak.

2. Mensen onderschatten de impact van verandering.

Zoals bij ieder verandertraject geldt ook hier dat verzet tegen een cultuuromslag dodelijk kan zijn voor een project. SOA betekent een enorme verandering voor een organisatie, zeker als zo’n organisatie nog helemaal geen bedrijfsbrede architectuur heeft vastgelegd. Angst voor het onbekende is de belangrijkste oorzaak van verzet. Mensen moeten eerst beseffen wat de verandering kan opleveren (‘What’s in it for me?’) en waarom het voor hen én het bedrijf beter is als ze op een andere manier gaan werken. Een extra uitdaging is dat mensen op verschillende niveau’s binnen de organisatie, op verschillende manieren met de verandering te maken krijgen. Ieder bedrijfsonderdeel heeft zijn eigen zorgen die elk apart moeten worden aangepakt en opgelost.

Aanbeveling: Zorg voor een gedegen verandermanagementplan. Beter nog: huur een externe verandermanager in om de invoering van SOA te helpen begeleiden. (Lees vooral ‘Leiderschap bij verandering’ van John Kotter.)

3. Mensen vergeten te zorgen voor voldoende financiële steun vanuit het management.

Als het hoger management zich niet volledig aan het project committeert en zorgt voor de benodigde financiële ruimte, is het erg onwaarschijnlijk dat het SOA-project zijn doelstellingen gaat halen. SOA is een afdelings- en systeemoverstijgend initiatief, en een project met een enorme impact. U hebt minimaal de steun van één topmanager met serieuze invloed nodig, om te zorgen dat het project blijft doorlopen, en om onderweg knopen door te hakken. Invloed alleen is niet eens genoeg; die topmanager moet ook nog eens de tijd kunnen vrijmaken om ervoor te zorgen dat de top van het bedrijf zich bewust blijft van de urgentie van dit project.

Aanbeveling: Zoek steun onder de zakelijke topmanagers die het meeste baat hebben bij de implementatie. Als uw SOA aansluit bij de bedrijfsstrategie, komen zowel de CEO, CIO als de CTO in aanmerking, maar wie het ook wordt, zorg dat het iemand is die het hele bedrijf op sleeptouw kan nemen en die zich heeft bewezen als leider.

4. Mensen proberen SOA goedkoop te houden.

SOA is niet iets dat je koopt, SOA is iets dat je doet. Sommige bedrijven proberen SOA uit met een beperkt budget. Maar naast alle middleware die vereist is, vraagt SOA ook serieuze investeringen in beheersinstrumenten, training, consulting, infrastructuur en beveiliging. SOA managen in een productie-omgeving is een uitdaging op zich, vanwege het gedistribueerde en losjes gekoppelde karakter. Ga vooral niet bezuinigen op de lifecycle management tools, anders wordt foutopsporing straks zoeken naar een naald in een hooiberg. Er zijn ook bedrijven die met SOA-projecten aan de slag gaan zonder hulp van buiten, omdat ze proberen te besparen op hoge consultancy-kosten. Dat is misschien een goed idee als u een hele batterij mensen klaar hebt staan met uitgebreide SOA-ervaring, maar normaal gesproken is het vragen om ellende als u aan dit soort projecten begint zonder hulp van buiten, alleen maar om kosten te besparen.

Aanbeveling: Zorg voor een SOA roadmap met een projectportfolio en een duidelijke visie over de voordelen die SOA het bedrijf voor de lange termijn gaat brengen. Zorg dat het hele SOA-initiatief financieel is te rechtvaardigen en wijs duidelijk op de ROI, NPV, IRR of wat voor financiële indicatoren van belang zijn voor uw organisatie. Als uw business case goed in elkaar zit, moet er ook genoeg geld te vinden zijn om het hele initiatief te betalen. En denk ook eens aan open source: op dat gebied zijn besparingen mogelijk die veel verstandiger zijn.

5. Mensen beschikken niet over de vaardigheden die nodig zijn om SOA op te leveren.

Er zijn nogal wat gespecialiseerde rollen en competenties vereist die hoogst waarschijnlijk nog niet in uw organisatie aanwezig zijn. U hebt SOA-architecten nodig, business proces modellers, data-architecten, administrators en nog vele andere vaardigheden. En dat kost allemaal geld. Maar proberen SOA te implementeren zonder enige SOA-ervaring is echt een grote vergissing. SOA heeft zijn weerslag op alle IT-afdelingen, inclusief tests, infrastructuur en beveiliging. Het is niet voldoende om even een paar ontwikkelaars op training te sturen. En vergeet de zakelijke kant niet. Ook aan die kant is kennis nodig over procesverbetering, en wellicht zelfs nog van de BPM-tools ook.

Aanbeveling: Zorg dat een uitgebreid trainingsprogramma en een resource plan deel uitmaken van de SOA business case die u voorlegt. Probeer te voorkomen dat u later te vaak opnieuw om extra budget moet komen vragen – zorg liever dat u uw budget vanaf het begin zo veel mogelijk afdekt. Zo voorkomt u dat het managment SOA gaat zien als een bodemloze put.

6. Mensen worden slecht gemanaged.

Als puntje bij paaltje komt staat en valt alles nog altijd met hoe goed een bedrijf in staat is projecten te manegen. Projectmanagers moeten het bereik van het project in de gaten houden, risico’s minimaliseren, zorgen dat alles volgens schema verloopt en zorgen dat alle betrokkenen op de hoogte zijn van alle relevante ontwikkelingen. Alle projectvoorwaarden moeten glashelder zijn en tegelijk moet het project niet verlamd raken door overanalyse. Als uw organisatie gewoonlijk al moeite heeft normale projecten op te leveren, kunt u de kans op een succesvolle SOA-invoering bij voorbaat al halveren.

Aanbeveling: Zet uw beste projectmanagers op dit project. Of haal ze desnoods van buiten. Het moet er sowieso een zijn die zich bewezen heeft als verandermanager bij grote projecten. En om het ingewikkeld te maken: het moet ook nog iemand zijn met voldoende technische bagage om het concept van SOA te doorzien.