Infoworld

Technische kennis mag dan bovenaan staan op de lijst met gewenste vaardigheden voor een CIO, maar als je dacht dat emotionele intelligentie en ‘zachte vaardigheden’ geen plaats hebben op die lijst, is het tijd om je beeld van die functie grondig te herzien.

Emotionele intelligentie en ‘zachte vaardigheden’ zijn verplichte kost voor IT-ers op alle niveau’s. Niemand, van de codekloppers in de kelder tot de hotshot in het penthouse, kan het zich veroorloven als een eenzame strijder te opereren. Onderzoek toont zelfs aan dat het juist de zachte vaardigheden en je emotionele intelligentie (EI) zijn die bepalen of je al dan niet die promotie krijgt, of hoe prettig je je voelt op je werk. Maar gelukkig kun je, met wat kennis, wil en oefening, je EI een flinke boost geven.

Zachte vaardigheden? EI?

Net als Web 2.0 of SOA hangt de betekenis van die begrippen sterk af van wie je het vraagt. De term ‘zachte vaardigheden’ is de breedste van de twee. ‘Zachte’ moet je vooral zien in verhouding tot de concrete (‘harde’) technische vaardigheden. Zachte vaardigheden zijn je interpersoonlijke en intrapersoonlijke vaardigheden, zoals vriendelijkheid, effectieve communicatie, overtuigingskracht, etiquette en alles wat daaromheen hangt.

Emotionele intelligentie is in feite de meer wetenschappelijk onderbouwde en onderzochte uitvoering van de zachte vaardigheden. Net als de tegenstelling tussen hard en zacht, moet je ‘emotioneel’ zien in verhouding tot de ‘intellectuele’ of cognitieve aspecten van intelligentie. Zowel de emotionele als de intellectuele aspecten van het brein zijn belangrijk, maar wetenschappers zijn er inmiddels wel achter dat emotie veel meer invloed heeft op zaken als intelligentie en levenservaring dan ooit werd gedacht.

Emoties aan het werk

Hoewel we misschien denken dat we onze emoties niet mee (mogen) brengen naar het werk, blijkt dat in werkelijkheid heel anders te liggen. Mensen die zelfverzekerd, evenwichtig, optimistisch, betrouwbaar en betrokken overkomen, worden bijvoorbeeld veel eerder aangenomen, krijgen eerder promotie en vallen in zijn algemeenheid veel beter bij de collega’s in de smaak dan mensen die die eigenschappen missen. Herinner je even een baas die je graag mocht en eentje die je niet kon uitstaan, en je weet waarom. De kans is groot dat jouw gevoel ten opzichte van die mensen weinig te maken had met hun technische vaardigheden, zegt Daniel Goleman van het Consortium for Research on Emotional Intelligence in Organizations. “De een had EI, en de ander niet.”

Wetenschappers zijn nog lang niet klaar met alle nuances van emotionele intelligentie op de werkvloer, maar eind jaren ’90 was door onderzoek het belang ervan in de basis wel duidelijk. Bijvoorbeeld: eenderde van het verschil tussen gemiddelde en top-werknemers bleek bepaald door technische vaardigheden en cognitieve vaardigheden, terwijl tweederde kon worden toegeschreven aan emotionele competentie. Bij de echte leiderschapsposities lag dat laatste deel zelfs op viervijfde. Uit een andere studie, die door Goleman werd uitgevoerd bij een internationale fabrikant van consumptiegoederen, bleek dat divisies die werden geleid door managers met hoge emotionele intelligentie jaarlijks gemiddeld 20 procent boven target zaten. “Als je kijkt naar specifieke vaardigheden, de competenties die het onderscheid maken tussen een topper en een gemiddelde collega, dan komen technische vaardigheden niet eens terug in de top drie,” zegt Goleman.

Neem je eigen werkplek eens in gedachten. “Er zijn veel mensen die code schrijven,” zegt Richard Boyatzis, die de afdeling voor organisatiegedrag leidt van de Weatherhead School of Management aan de Amerikaanse Case Western Reserve University. “Maar naar wie wordt er geluisterd? Wie wordt gevraagd voor het productontwikkelingsteam? Dat zijn niet de slimste mensen, maar de mensen die goed met anderen samenwerken.” En als je echt naar de top wilt, wordt die zachte kant alleen maar belangrijker.

“Veel promoties worden gebaseerd op technische vaardigheden,” zegt Jim Clemmer, consultant op het gebied van leiderschap, “maar hoe hoger je op de ladder komt, hoe groter het belang van zachte vaardigheden en emotionele intelligentie.” Dat wil allemaal niet zeggen dat iedereen maar hetzelfde moet gaan doen, of dat je maar meteen armen om collega’s moet gaan slaan, of zelfs maar dat je per se extrovert moet zijn (hoewel je vaak wel makkelijker contact maakt als je jezelf wat meer open stelt). Niet iedereen beschikt op dezelfde manier over dezelfde vaardigheden. Boyatzis: “Daar zit nog iets tussen dat ‘stijl’ wordt genoemd.”

Onderdelen van Emotionele Intelligentie

Zelfbewustzijn: Je bewustzijn van je stemmingen, emoties en drijfveren.

Zelfbeheersing: De vaardigheid om na te denken voor je handelt en controle te houden over negatieve impulsen en stemmingen.

Empathie: Jezelf kunnen verplaatsen in anderen.

Sociale vaardigheden: De vaardigheid om relaties op te bouwen en te managen, en de invloed die je hebt op anderen.

Motivatie: Drijfveren die uit jezelf komen in plaats van ingegeven te worden door externe beloning of financiële vergoeding.

“In de basis is emotionele intelligentie, heel letterlijk, intelligent gebruik van emoties,” zegt Boyatzis. Dat klinkt simpel, maar onder de druk van deadlines of geconfronteerd met de onplezierige emoties van anderen of jezelf, is het niet eenvoudig altijd emotioneel intelligent te zijn.

Er zijn gestructureerde programma’s die erop gericht zijn emotionele intelligentie te verbeteren. Denk dan aan een uitgebreide analyse van jou als persoon door specialisten, aangevuld met specifieke cursussen. Er zijn allerlei plaatsen waar je terecht kunt voor informatie over emotionele intelligentie, en zelfs voor programma’s die de emotionele intelligentie van een hele organisatie helpen verhogen, maar er zijn ook eenvoudiger dingen die je kunt doen om je emotionele intelligentie te verhogen en je zachte vaardigheden te verbeteren. Wij noemen er hier vier.

Verantwoordelijkheid nemen
Spreken in het openbaar
Yoga en meditatie
Improvisatielessen