Infoworld

Volgens het A Great Place to Work Institute kunnen ICT-werkgevers nieuwe werknemers het best binnenhalen door een goede werk-privébalans te bieden. De opkomst van flexwerken lijkt hier op het eerste gezicht perfect op aan te sluiten. Helaas leidt meer flexibiliteit niet per definitie tot een betere balans.

Werknemers zijn met de huidige mobiele technologie altijd en overal bereikbaar. Ruim 40 procent van de Nederlandse werknemers heeft al deels of geheel flexibele werktijden, terwijl 75 procent al buiten werktijden bereikbaar is. En steeds meer werknemers willen graag die flexibele werktijden of de mogelijkheid om thuis te werken.

Recht op flexwerk

Volgens het Engelse recruteringsbureau Office Angels zijn de voordelen van het verstrekken van een Blackberry of vergelijkbare handheld voor werkgevers evident (in Nederland zijn er via KPN alleen al 50.000 Blackberry-abonnementen afgesloten, zo meldde het concern in april). Het aantal overwerkuren per werknemer met een handheld kan oplopen tot het equivalent van 20 werkdagen: vergelijkbaar met het minimum aantal vakantiedagen voor een fulltime functie. Maar ook werknemers benadrukken de voordelen van een zakelijke handheld. Zo geeft die hen de mogelijkheid flexibelere werkuren te hanteren en voorkomt het een opeenhoping van e-mail bij terugkeer op het werk.
Vakbond FNV wil in ieder geval binnen drie jaar het recht om te werken waar men wil, wanneer men wil, voor iedereen geregeld krijgen. De vakbond stelt dat de voordelen van thuiswerken voor zowel werkgever als werknemer groot zijn. Uit een onderzoek van de Organisatie voor Strategisch Arbeidsmarktonderzoek (OSA) naar thuiswerk blijkt dat zo'n 22 procent van de werkgevers zegt een of andere regeling voor thuiswerken te hebben. Te weinig, vindt FNV-bestuurster Wilna Wind. Ze stelt dat werkgevers ten onrechte bang zijn voor verlies van controle op hun werknemers. Volgens een proef van Microsoft Nederland blijkt dat thuiswerkers eerder te hard en te veel werken dan te weinig.

Goede balans

Office Angels meldt ook, na een enquête onder 1.000 werknemers, dat zeven procent zich door de werkgever extra onder druk gezet voelt met het bezit van een Blackberry, omdat zij constant met hun werk bezig zijn. Eenzelfde percentage vindt het slecht dat ze het toestel nooit mogen afzetten om zo even aan het werk te ontsnappen.
David Clubb van Office Angels benadrukt in een rapport dat zowel werkgever als werknemer een goede balans moeten behouden tussen werk en vrije tijd. "Er is niks mis met wat werk buiten de normale kantooruren, maar het moet een uitzondering blijven in plaats van de regel." Dezelfde conclusie trekt de EPN , een platform voor de Informatiesamenleving in Nederland, in het rapport Werk in Balans. De huidige ontwikkelingen op het gebied van mobiel internet en telefonie hebben volgens de EPN vermenging van werk- en privétijd in Nederland tot gemeengoed gemaakt.
Enkele cijfers uit het rapport: veertig procent van de werknemers werkt flexibel (deels thuis of mobiel, of op andere werktijden dan van 9 tot 5). Van de beroepsbevolking is al 75 procent buiten de reguliere werktijden bereikbaar per telefoon of e-mail. Met de opkomst van overal toegankelijke bedrijfsnetwerken, mobiel breedband internet, Blackberries, slimme en mobiele telefoons kan een groot deel van het werk worden gedaan zonder het traditionele kantoor, en op tijden die mensen zelf verkiezen, bijvoorbeeld 's avonds.

Kenniseconomie

Bijna de helft van de werknemers wil flexibeler werken, zo geeft een enquête in het rapport aan. Een op de twintig werkt zelfs wel eens tijdens vakanties. Dit betekent volgens EPN dat Nederland meer en meer een kenniseconomie wordt. Nu is circa 40 procent van de Nederlanders 'kenniswerker'. Dat zal als gevolg van uitbesteding van eenvoudig werk naar lagelonenlanden de komende jaren verder toenemen.
De tweemaandelijkse ICT Barometer van Ernst & Young, geeft eenzelfde beeld als het EPN-rapport. De barometer stelt, op basis van een enquête onder 600 Nederlandse directeuren, managers en professionals uit bedrijfsleven en overheid, dat het aantal thuiswerkers de afgelopen maanden met 4 procent gegroeid is. In de dienstverlenende sector stelt 60 procent al deels of geheel thuis te werken. Hetzelfde geldt voor 40 procent van de ondervraagden bij de overheid. Van de thuiswerkers verwacht een kwart in het komende jaar nog meer vanuit huis te zullen werken. En het zijn vooral grote bedrijven waar die verwachtte toename het sterkst is. Het aantal uren dat vanuit huis wordt gewerkt blijft ook stijgen. Ongeveer de helft van de ondervraagde managers werkt deels vanuit huis, gemiddeld 11 uur per week. Er is een duidelijke kloof tussen jongere en oudere werknemers. Jongeren werken gemiddeld 7 uur per week thuis, ouderen 15 uur, aldus Ernst & Young.

Productiever

Flexibel werken in tijd en plaats betekent overigens niet alleen privétijd opgeven voor de werkgever, aldus de EPN. Telecom en IT bieden ook de kans privé en werk beter te combineren en op die manier productiever te zijn binnen het werkdomein en het privéleven praktischer in te vullen. Een eenvoudig voorbeeld is online boodschappen bestellen voor thuis vanaf de werkplek en 's avonds tijdens het ophalen van die boodschappen een zakelijk telefoongesprek voeren.
Flexibeler werken vereist volgens EPN een omslag in denken en bedrijfscultuur, waarbij het erom gaat werknemers optimaal in staat te stellen productief te zijn. Grotere flexibiliteit in het werk zal voldoening geven en zo het resultaat ten goede komen. EPN pleit er voor dat, gezien het belang van flexibel werken en de toenemende wens van werknemers op dit gebied, dat werkgevers en werknemers goede afspraken maken over de invulling van het fenomeen.

Kennis & vertrouwen

Joop Schippers, directeur OSA en hoogleraar Arbeids- en Emancipatie-economie, stelt dat die invulling vaak stuit op gebrek aan kennis en vertrouwen.
"Veel werkgevers en werknemers hebben niet duidelijk op het netvlies wat thuiswerken is", zo werd Schippers recent in De Telegraaf geciteerd. "Als je werknemers vraagt of ze wel eens thuiswerken, dan geeft een derde te kennen aan telewerken te doen. Hieronder verstaan zij echter ook het even nakijken van de mail of het afmaken van een rapport." Aan werknemerskant ontbreekt bij de verantwoordelijke managers nog altijd vaak het vertrouwen in werknemers die niet op de werkplek zelf zitten, zo benadrukt Schippers.
Een belangrijke conclusie is dat de voordelen van flexibel werken, thuiswerken en bereikbaarheid overal groter kunnen zijn dan de nadelen, voor zowel werkgevers als werknemers. Beide partijen moeten er dan door goede afspraken vooraf wel op toezien dat bereikbaarheid overal niet leidt tot een vergaande verschuiving van de balans werk-privé in het nadeel van de werknemer.